Phần lớn trường hợp đồng hồ đo lưu lượng “đo sai” không phải do đồng hồ hỏng mà do lắp sai: thiếu đoạn ống thẳng, ống không đầy nước, có bọt khí hoặc nhiễu điện. Bài viết tổng hợp các yêu cầu khi lắp đặt đồng hồ đo lưu lượng: đoạn ống thẳng cho từng loại, vị trí lắp, chiều lắp, tiếp địa và các thiết bị đi kèm.
Vì sao cần đoạn ống thẳng trước và sau đồng hồ?
Sau co, tê, van, bơm hay côn thu, dòng chảy bị xoáy và phân bố vận tốc lệch về một phía. Hầu hết đồng hồ được hiệu chuẩn với dòng chảy đã ổn định, nên nếu đặt ngay sau các phụ kiện này, đồng hồ sẽ đo lệch. Đoạn ống thẳng phía trước (thượng lưu) giúp dòng chảy ổn định lại; đoạn phía sau (hạ lưu) hạn chế ảnh hưởng ngược từ phụ kiện phía sau.
Chiều dài đoạn ống thẳng tính theo bội số đường kính ống, ký hiệu D. Ví dụ ống DN100, 5D nghĩa là khoảng 500 mm.
Bảng đoạn ống thẳng tham khảo theo loại đồng hồ
| Loại đồng hồ | Thượng lưu (trước) | Hạ lưu (sau) | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Điện từ | ≥ 5D | ≥ 2–3D | Ít nhạy với dòng xoáy nhất trong các loại |
| Dạng cơ | ≥ 5D | ≥ 3D | Một số mẫu yêu cầu dài hơn, xem catalogue |
| Tuabin | ≥ 10D (sau co đôi, van: 20D trở lên) | ≥ 5D | Nhạy với dòng xoáy |
| Siêu âm | ≥ 10D (sau bơm, van: 20–30D) | ≥ 5D | Kẹp ngoài cần chọn đoạn ống tốt, không rỉ sét |
| Vortex | ≥ 15–20D (sau van điều tiết: 40D trở lên) | ≥ 5D | Yêu cầu dài nhất |
Đây là giá trị tham khảo cho trường hợp phổ biến; mỗi hãng có bảng riêng tùy phụ kiện phía trước (một co, hai co khác mặt phẳng, van, côn). Khi không đủ chỗ, có thể dùng bộ nắn dòng (flow conditioner) theo khuyến nghị của hãng.
Chọn vị trí lắp sao cho ống luôn đầy
Đồng hồ đo thể tích chất lỏng đi qua tiết diện ống, nên ống phải luôn đầy. Ống không đầy hoặc có túi khí làm số đo cao hơn thực tế hoặc nhảy số.
- Nên lắp: trên đoạn ống nằm ngang ở vị trí thấp, hoặc đoạn ống đứng có dòng chảy đi lên.
- Không lắp: tại điểm cao nhất của tuyến ống (khí tụ lại), trên đoạn ống đứng dòng chảy đi xuống, ngay đầu xả tự do ra bể.
- Nếu đường ống xả ra bể hở, tạo một đoạn ống chữ U hoặc nâng đầu xả để đoạn đặt đồng hồ luôn ngập.
- Không lắp ngay đầu hút của bơm, nơi áp suất thấp có thể làm tách khí.
Vị trí so với bơm và van
- Lắp đồng hồ ở phía đẩy của bơm, sau đoạn ống thẳng đủ dài.
- Van điều tiết đặt sau đồng hồ (phía hạ lưu). Van đặt trước đồng hồ, nhất là van đang mở một phần, tạo dòng xoáy mạnh và có thể gây tách khí.
- Van đóng nhanh gần đồng hồ có thể gây hiện tượng búa nước, ảnh hưởng tới lớp lót và cảm biến.
- Lắp van chặn hai đầu và đường bypass để tháo đồng hồ đi bảo trì, kiểm định mà không phải dừng hệ thống.
Lưu ý riêng cho từng loại đồng hồ
Đồng hồ điện từ
- Trục hai điện cực đo nên nằm ngang. Nếu điện cực ở đỉnh ống, bọt khí bám vào làm mất tín hiệu; ở đáy ống thì dễ bị cặn phủ.
- Tiếp địa: đồng hồ cần cùng điện thế với chất lỏng. Với ống kim loại không lót, nối dây tiếp địa giữa mặt bích đồng hồ và mặt bích ống. Với ống nhựa hoặc ống có lớp lót cách điện, dùng vòng tiếp địa (grounding ring) hai đầu.
- Tránh xa biến tần, động cơ công suất lớn và cáp động lực; cáp tín hiệu dùng loại có vỏ chống nhiễu, đi riêng máng với cáp động lực.
- Siết bu lông mặt bích đều tay theo đường chéo, không siết quá lực làm hỏng lớp lót PTFE hoặc cao su ở mặt bích.
Đồng hồ dạng cơ và tuabin
- Lắp lọc Y phía trước để chặn cặn, đá, gioăng vụn làm kẹt cánh. Vệ sinh lưới lọc định kỳ.
- Lắp đúng tư thế nhà sản xuất cho phép (nhiều đồng hồ cơ chỉ cho lắp nằm ngang, mặt số hướng lên).
- Xả sạch ống mới trước khi lắp đồng hồ, vì cặn hàn và rác thi công thường làm hỏng cánh ngay lần chạy đầu.
Đồng hồ siêu âm kẹp ngoài
- Đặt cảm biến ở hai bên thành ống trên đoạn ống ngang (khoảng vị trí 3 giờ và 9 giờ), tránh đỉnh ống (bọt khí) và đáy ống (cặn).
- Làm sạch sơn, gỉ tại vị trí kẹp, bôi gel tiếp âm đầy đủ.
- Nhập đúng đường kính ngoài, độ dày, vật liệu ống và lớp lót; sai số đầu vào ở đây là nguyên nhân sai số thường gặp nhất.
Đồng hồ vortex đo hơi và khí
- Đường kính trong của ống và của đồng hồ phải khớp nhau, gioăng không được lấn vào lòng ống.
- Đường hơi cần có bẫy hơi xả nước ngưng phía trước đồng hồ.
- Hạn chế rung đường ống tại vị trí lắp; vortex đo bằng tần số dao động nên rung mạnh gây sai số.
- Với đường hơi nóng, xoay đầu hiển thị sang bên hoặc xuống dưới ống để tránh nhiệt bốc lên phần điện tử, theo hướng dẫn của hãng.
Kiểm tra sau khi lắp đặt
- Chiều mũi tên trên thân đồng hồ trùng chiều dòng chảy.
- Xả khí trong ống trước khi đọc số; với đồng hồ điện tử, thực hiện chỉnh điểm không (zero) khi ống đầy và dòng chảy dừng, nếu hãng yêu cầu.
- Kiểm tra thông số cài đặt: cỡ ống, đơn vị, dải đo ứng với 4-20mA, hệ số xung. Cách đấu và cài tín hiệu xem bài tín hiệu 4-20mA là gì.
- So sánh số đo với một phương pháp khác (đồng hồ tổng, thời gian bơm đầy bể có thể tích biết trước) trong vài ngày đầu.
Nếu đồng hồ vẫn đo bất thường sau khi lắp, xem thêm bài 4 lỗi thường gặp khi sử dụng đồng hồ đo lưu lượng. Nếu chưa chọn đồng hồ, xem trước bài cách chọn đồng hồ đo lưu lượng.
Câu hỏi thường gặp
Không đủ chỗ cho đoạn ống thẳng thì làm thế nào?
Ưu tiên giữ đủ đoạn thẳng phía trước, vì ảnh hưởng của phía trước lớn hơn phía sau. Nếu vẫn không đủ, chọn loại ít nhạy với dòng xoáy như đồng hồ điện từ, hoặc dùng bộ nắn dòng theo khuyến nghị của hãng.
Đồng hồ điện từ lắp trên ống đứng được không?
Được, với điều kiện dòng chảy đi từ dưới lên để ống luôn đầy. Không nên lắp trên ống đứng có dòng chảy đi xuống vì ống dễ không đầy.
Có bắt buộc lắp lọc Y trước đồng hồ không?
Với đồng hồ dạng cơ và tuabin thì nên lắp, vì cánh quay dễ kẹt và mòn do cặn. Đồng hồ điện từ và siêu âm không có bộ phận chuyển động trong dòng chảy nên thường không cần.
Vì sao đồng hồ điện từ nhảy số khi máy bơm chạy biến tần?
Thường do nhiễu điện: thiếu tiếp địa hoặc vòng tiếp địa, cáp tín hiệu đi chung với cáp động lực, hoặc dây nối đất của biến tần và đồng hồ chung điểm không tốt. Kiểm tra tiếp địa và tách đường cáp trước khi nghi đồng hồ hỏng.
Cần tư vấn lắp đặt đồng hồ đo lưu lượng?
Gửi cho Van Nước Việt Nam (Viva) sơ đồ hoặc ảnh tuyến ống, vị trí dự kiến lắp và loại đồng hồ, để được kiểm tra đoạn ống thẳng và phụ kiện cần thêm. Gọi hoặc nhắn Zalo 0969 916 835, hoặc gửi yêu cầu qua trang liên hệ. Tổng quan các loại đồng hồ có trong bài flow meter là gì.
Xem thêm:
