Cùng một hệ thống tưới, cùng điện áp 220V, nhưng nếu đặt nhầm van thường mở thay cho thường đóng, nước sẽ chảy liên tục mỗi khi mất điện, còn cuộn coil phải cấp điện cả ngày để giữ van đóng và nhanh nóng, cháy. Hiểu đúng van điện từ thường đóng và thường mở giúp bạn chọn đúng ngay từ đầu.
Bài viết giải thích sự khác nhau về cách hoạt động, trạng thái khi mất điện, cách nhận biết và hướng dẫn chọn loại phù hợp cho từng ứng dụng.
Thế nào là trạng thái “thường” của van điện từ?
“Thường” là trạng thái của van khi cuộn coil không được cấp điện. Khi cấp điện, coil tạo từ trường hút lõi sắt và van chuyển sang trạng thái ngược lại. Khi ngắt điện, lò xo đẩy lõi về vị trí ban đầu. Cơ chế lõi, lò xo và màng van được mô tả trong bài nguyên lý hoạt động của van điện từ.
Van điện từ thường đóng (NC)
Van thường đóng (NC, normally closed) đóng khi không có điện. Lò xo ép lõi xuống bịt lỗ dẫn, dòng chảy bị chặn. Khi cấp điện, coil hút lõi lên, van mở cho lưu chất đi qua.
- Mất điện thì van đóng: an toàn cho các hệ thống cấp nước, cấp gas, nhiên liệu, hóa chất, tránh tràn hoặc rò khi có sự cố điện.
- Chỉ tốn điện khi mở: phù hợp khi thời gian mở ngắn hơn thời gian đóng.
- Là loại phổ biến nhất trên thị trường, nhiều lựa chọn kích thước và vật liệu.
Tham khảo sản phẩm: van điện từ thường đóng.
Van điện từ thường mở (NO)
Van thường mở (NO, normally open) mở khi không có điện. Lưu chất đi qua tự do. Khi cấp điện, coil tác động làm van đóng lại. Khi ngắt điện, van mở trở lại.
- Mất điện thì van mở: phù hợp khi dòng chảy phải được duy trì cả khi mất điện, như nước làm mát, xả khẩn cấp.
- Chỉ tốn điện khi đóng: phù hợp khi van mở gần như cả ngày, chỉ đóng trong thời gian ngắn.
- Ít mẫu mã hơn van thường đóng, giá thường cao hơn một chút cùng cỡ.
Tham khảo sản phẩm: van điện từ thường mở.
Bảng so sánh van điện từ thường đóng và thường mở
| Tiêu chí | Thường đóng (NC) | Thường mở (NO) |
|---|---|---|
| Không cấp điện | Đóng | Mở |
| Cấp điện | Mở | Đóng |
| Khi mất điện đột ngột | Ngắt dòng chảy | Duy trì dòng chảy |
| Coil được cấp điện khi | Van cần mở | Van cần đóng |
| Phù hợp khi | Van đóng phần lớn thời gian | Van mở phần lớn thời gian |
| Ứng dụng điển hình | Tưới cây, cấp nước bồn, máy lọc nước, cấp gas, xả đáy theo hẹn giờ | Nước làm mát máy, xả khẩn cấp, duy trì tuần hoàn |
| Mẫu mã | Rất nhiều | Ít hơn |
Chọn van thường đóng hay thường mở?
Trả lời lần lượt hai câu hỏi sau:
1. Khi mất điện, hệ thống cần van ở trạng thái nào?
Đây là tiêu chí quan trọng nhất. Nếu mất điện mà van mở gây tràn nước, rò gas, rò hóa chất, hãy chọn thường đóng. Nếu mất điện mà van đóng gây quá nhiệt máy, mất nước làm mát, hãy chọn thường mở.
2. Trong ngày, van ở trạng thái nào lâu hơn?
Chọn sao cho coil được cấp điện trong thời gian ngắn nhất. Coil cấp điện liên tục sẽ nóng, tốn điện và giảm tuổi thọ. Nếu buộc phải cấp điện liên tục, chọn coil có chu kỳ làm việc 100% và kiểm tra nhiệt độ môi trường. Xem thêm nguyên nhân coil van điện từ bị cháy.
Khi hai tiêu chí mâu thuẫn, ưu tiên tiêu chí an toàn khi mất điện. Các thông số khác như vật liệu, áp suất, điện áp xem bài cách chọn van điện từ.
Cách nhận biết van thường đóng hay thường mở
- Đọc nhãn trên thân hoặc coil: ký hiệu NC là thường đóng, NO là thường mở. Một số hãng ghi “N.C”, “N.O” hoặc trong mã sản phẩm.
- Thử khi chưa cấp điện: thổi nhẹ hoặc cho nước áp thấp vào cửa vào. Đi qua được là thường mở, bị chặn là thường đóng.
- Với van khí nén 3/2, 5/2, trạng thái mặc định thể hiện trên ký hiệu cổng. Xem bài cấu tạo van điện từ khí nén.
Lưu ý khi sử dụng
- Không thể biến van thường đóng thành thường mở bằng cách lắp ngược chiều. Lắp ngược làm van rò hoặc không hoạt động.
- Van thường mở trong hệ thống quan trọng nên có cảnh báo khi coil hỏng, vì coil cháy đồng nghĩa van không đóng được.
- Đấu dây đúng điện áp ghi trên coil. Cách đấu xem bài cách đấu dây và lắp đặt van điện từ.
- Bộ phận bên trong hai loại khác nhau, tham khảo bài cấu tạo van điện từ.
Câu hỏi thường gặp
Van điện từ thường đóng có tốn điện không?
Van thường đóng chỉ tiêu thụ điện khi đang mở. Công suất coil phổ biến chỉ vài watt đến vài chục watt, nên chi phí điện thấp. Vấn đề chính khi cấp điện lâu là coil nóng, không phải tiền điện.
Mất điện thì van điện từ thường mở có tự đóng không?
Không. Van thường mở sẽ mở khi mất điện. Nếu cần van tự đóng khi mất điện, phải dùng van thường đóng.
Có chuyển van thường đóng thành thường mở được không?
Một số dòng van có bộ kit chuyển đổi do hãng cung cấp, nhưng phần lớn van dân dụng và công nghiệp phổ thông không chuyển được. Nên chọn đúng loại khi đặt hàng.
Van điện từ tưới cây nên dùng loại nào?
Nên dùng van thường đóng. Van chỉ mở trong thời gian tưới theo bộ hẹn giờ và tự đóng khi mất điện, tránh ngập úng, lãng phí nước.
Cần tư vấn chọn van điện từ?
Gửi cho Van Nước Việt Nam (Viva) lưu chất, áp suất, kích thước ống, điện áp và trạng thái mong muốn khi mất điện, đội kỹ thuật sẽ tư vấn loại van điện từ phù hợp. Gọi hoặc nhắn Zalo 0969 916 835, hoặc gửi yêu cầu qua trang liên hệ.
Xem tổng hợp tài liệu tại bài các loại van điện từ.
