Ở nhà trọ, chung cư mini hay tòa nhà văn phòng, tiền nước trả cho công ty cấp nước tính theo đồng hồ nước tổng, còn tiền thu của từng phòng, từng hộ tính theo đồng hồ con. Tổng số của các đồng hồ con hầu như không bao giờ khớp đúng với đồng hồ tổng. Bài viết giải thích vì sao hai bên lệch nhau, mức lệch nào cần kiểm tra và cách tìm nguyên nhân.
Vì sao đồng hồ tổng và tổng đồng hồ con luôn lệch?
Hai bên đo cùng một lượng nước nhưng bằng các đồng hồ khác cỡ, khác tuổi, đọc vào thời điểm khác nhau và có những đoạn ống, điểm dùng nước nằm ngoài các đồng hồ con. Vì vậy một mức lệch nhỏ và ổn định qua các tháng là bình thường. Điều cần chú ý là mức lệch tăng đột biến hoặc lệch lớn kéo dài.
Cách theo dõi đơn giản: mỗi tháng tính tỷ lệ lệch = (đồng hồ tổng − tổng đồng hồ con) / đồng hồ tổng × 100%, ghi vào một bảng. Sau vài tháng bạn sẽ biết mức lệch “bình thường” của tòa nhà mình và nhận ra ngay tháng bất thường.
Trường hợp 1: Đồng hồ tổng lớn hơn tổng đồng hồ con
Đây là trường hợp thường gặp nhất. Phần chênh lệch là nước đi qua đồng hồ tổng nhưng không đi qua đồng hồ con nào:
- Rò rỉ trên đường ống chung giữa đồng hồ tổng và các đồng hồ con: ống ngầm, ống đi trong tường, phao bể ngầm hoặc bồn mái bị hỏng làm nước tràn liên tục.
- Điểm dùng nước chung không có đồng hồ: vòi rửa sân, tưới cây, nhà vệ sinh chung, phòng của chủ nhà.
- Đồng hồ con chạy chậm hoặc kẹt do cặn, do đã dùng lâu năm, hoặc bị can thiệp; xem bài đồng hồ nước không quay, chạy chậm.
- Đấu nối trước đồng hồ con: có nhánh ống rẽ trước đồng hồ của một phòng.
- Khí trong đường ống: sau mỗi lần cắt nước, khí đi qua làm đồng hồ tổng quay; các đồng hồ con phía sau bồn chứa không bị ảnh hưởng. Xem thêm bài đồng hồ nước chạy nhanh bất thường.
Trường hợp 2: Tổng đồng hồ con lớn hơn đồng hồ tổng
- Đọc số không cùng thời điểm: đồng hồ tổng do công ty cấp nước chốt một ngày, đồng hồ con do chủ nhà chốt ngày khác.
- Có bồn chứa ở giữa: đồng hồ tổng đếm khi nước chảy vào bể, đồng hồ con đếm khi nước được dùng. Nếu đầu kỳ bể đầy và cuối kỳ bể cạn, đồng hồ con sẽ đếm nhiều hơn trong kỳ đó (và ngược lại).
- Đồng hồ tổng bỏ sót lưu lượng nhỏ: đồng hồ cỡ lớn có lưu lượng nhỏ nhất đo được (Q1) lớn hơn nhiều so với đồng hồ DN15. Ví dụ một đồng hồ có Q3 = 25 m³/h, tỷ số R80 thì Q1 khoảng 312 lít/giờ; đồng hồ DN15 có Q3 = 2,5 m³/h, R80 thì Q1 chỉ khoảng 31 lít/giờ. Khi nhiều phòng cùng dùng nước nhỏ giọt, đồng hồ con vẫn đếm nhưng đồng hồ tổng đếm thiếu.
- Đồng hồ tổng cũ chạy chậm. Đồng hồ chính thuộc công ty cấp nước, nếu nghi ngờ cần đề nghị công ty kiểm tra, không tự tháo.
Cấp chính xác và các ký hiệu trên mặt đồng hồ xem bài các loại đồng hồ nước cấp A, B, C.
Cách kiểm tra khi lệch bất thường
- Đọc tất cả đồng hồ cùng lúc, trong khoảng thời gian ít người dùng nước, chụp ảnh mặt số làm bằng chứng.
- Kiểm tra rò rỉ đường chung: khóa van sau tất cả đồng hồ con (hoặc chọn lúc không ai dùng nước), đóng van cấp bồn nếu có. Nếu đồng hồ tổng vẫn quay thì có rò rỉ hoặc điểm dùng nước nằm giữa đồng hồ tổng và đồng hồ con.
- Kiểm tra phao bể ngầm và bồn mái: nước tràn qua ống tràn là nguyên nhân rất hay gặp và lãng phí lớn.
- Kiểm tra từng đồng hồ con: cho nước chảy vào một thùng có thể tích biết trước (ví dụ 20 lít), so với số tăng trên đồng hồ. Đồng hồ lệch nhiều, kẹt hoặc mờ mặt số nên thay hoặc mang đi kiểm định.
- Rà lại đường ống: xác định có nhánh rẽ nào trước đồng hồ con, hoặc điểm dùng nước chung chưa có đồng hồ.
Giảm chênh lệch và tránh tranh chấp
- Dùng đồng hồ con có tem kiểm định còn hạn, cùng chủng loại; thay định kỳ theo chu kỳ kiểm định. Chi phí kiểm định tham khảo bài bảng giá kiểm định, hiệu chuẩn đồng hồ nước.
- Chốt số đồng hồ con cùng ngày với ngày công ty cấp nước chốt đồng hồ tổng.
- Lắp đồng hồ riêng cho các điểm dùng chung (tưới cây, vệ sinh chung) để biết phần này bao nhiêu.
- Ghi rõ trong hợp đồng thuê cách tính tiền nước và cách xử lý phần chênh lệch, tránh tranh cãi về sau.
- Lắp đồng hồ con đúng kỹ thuật, có van khóa và van một chiều, xem bài cách lắp đồng hồ nước.
Câu hỏi thường gặp
Đồng hồ tổng lệch với đồng hồ con bao nhiêu là bình thường?
Không có con số chung cho mọi tòa nhà, vì phụ thuộc chiều dài ống, điểm dùng chung và cỡ đồng hồ. Nên theo dõi tỷ lệ lệch hàng tháng; mức lệch ổn định là bình thường, còn tăng đột biến là dấu hiệu rò rỉ hoặc đồng hồ hỏng.
Vì sao tổng đồng hồ con lại lớn hơn đồng hồ tổng?
Thường do chốt số không cùng ngày, do bồn chứa ở giữa làm lệch thời điểm đếm, hoặc do đồng hồ tổng cỡ lớn đếm thiếu khi nhiều phòng dùng nước với lưu lượng rất nhỏ.
Có nên thay đồng hồ tổng bằng loại cỡ nhỏ hơn để đo chính xác hơn?
Đồng hồ tổng thuộc công ty cấp nước, việc chọn cỡ và thay thế do công ty cấp nước quyết định. Nếu thấy đồng hồ không phù hợp lưu lượng thực tế, hãy đề nghị công ty kiểm tra.
Đồng hồ con dùng tính tiền có cần kiểm định không?
Nên dùng đồng hồ có tem kiểm định còn hạn. Đồng hồ đã kiểm định là căn cứ khách quan khi người thuê thắc mắc về số nước.
Cần đồng hồ con cho nhà trọ, tòa nhà?
Van Nước Việt Nam (Viva) cung cấp công tơ nước và đồng hồ đo nước các cỡ cho nhà trọ, chung cư, tòa nhà. Gọi hoặc nhắn Zalo 0969 916 835, hoặc gửi yêu cầu qua trang liên hệ. Cách đọc chỉ số từng loại đồng hồ xem bài cách xem đồng hồ đo nước.
